Tìm hiểu cận lâm sàng và X quang

1. Xét nghiệm cận lâm sàng và X quang

+ Các xét nghiệm phản ứng viêm thường rõ khi có đợt tiến triển hoặc giai đoạn sớm:

  • Tốc độ máu lắng tăng.
  • CPR (+) (phản ứng phát hiên protein C – C protein reactin).
  • Globulin máu tăng.
  • Bạch cầu tăng nhẹ.

    Thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng và x quang
    Thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng và x quang

+ Các xét nghiệm miễn dịch ít thay đổi, có thể coi VCSDK là bệnh “câm” về xét nghiệm miễn dịch.

+ HLAB27 (+) thường gặp ở 90 – 95% các trường hợp, là xét nghiệm có giá trị trong chẩn đoán sớm VCSDK, khi các biểu hiên lâm sàng còn chưa điển hình. HLAB27 cũng (+) ở một số bệnh cột sống khác như viêm khớp vẩy nến, hội chứng
Reiter…

  • X Quang: Những biến đổi X quang ở khớp cùng-chậu và cột sống có ý nghĩa đặc trưng với bệnh VCSDK.

+ X quang khớp cùng-chậu:

  • Viêm khớp cùng-châụ hai bên là tiêu chuẩn bắt buộc để chẩn đoán VCSDK (vì viêm khớp cùng-chậu là tổn thương sớm nhất và thường xuyên nhất ở bệnh VCSDK).
  • Người ta chia hình ảnh tổn thương X quang khớp cùng-chậu theo 4 mức độ:

Mức độ 1: thưa xương vùng xương cùng và cánh chậu, khe khớp rõ, khớp gần như bình thường.

Mức độ 2: khe khớp hơi rộng ra do vôi hoá lớp xương dưới sụn. Mặt khớp không đều, có ổ khuyết xương nhỏ.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Mức độ 3: khe khớp hẹp, mặt khớp không đều, có các dải xơ nhưng vẫn còn nhìn rõ khe khớp, có nhiều ổ khuyết xương.

Mức độ 4: mất hoàn toàn khe khớp, dịch khớp, vôi hoá toàn bộ khớp. Thực tế lâm sàng tổn thương khớp cùng-chậu ở mức độ 3 – 4 mới có giá trị chẩn đoán.

+ X quang cột sống-dây chằng:

  • Hình ảnh X quang cột sống và dây chằng là triệu chứng đặc hiệu để chẩn đoán VCSDK, nhưng chỉ thấy rõ khi bệnh ở giai đoạn muộn.
  • Ớ giai đoạn sớm các biến đổi không đặc hiệu dễ bị bỏ sót. Hình ảnh thân đốt sống mất đường cong. Trên phim nghiêng thấy bờ thân đốt sống thẳng do vôi hoá tổ chức liên kết quanh đốt sống.
  • Hình cầu xương: trên phim thẳng thấy các hình cản quang đi từ giữa thân đốt sống phía dưới đến giữa thân đốt phía trên có thể liên tục, hoặc ngắt quãng, một bên hoặc hai bên, giống hình bắc cầu. Mức độ cản quang có thể mờ nhạt, cũng có thể cản quang rõ, tạo hình ảnh dính liền hai thân đốt, có khi cả một đoạn cột sống làm mất khe liên đốt, cột sống trông như hình cây tre.
  • Các dây chằng vôi hoá tạo hình cản quang đêm chạy dọc cột sống, giống hình “đường ray”.
  • Phim nghiêng: cột sống mất đường cong sinh lý, các khớp mỏm phía sau dính nhau.
  • Nếu có đầy đủ các triệu chứng X quang điển hình thì chẩn đoán VCSDK chắc chắn. Nhưng thực tế lâm sàng có thể gặp tổn thương X quang ở các mức độ khác nhau: từ nhẹ chỉ tổn thương khớp cùng-châu đến hình thành cầu xương và cuối cùng dính toàn bộ cột sống tạo hình ảnh thân cây tre và hình đường ray. Khi đó lâm sàng đã quá rõ ràng ít khi có nhầm lẫn.